ĐIỀU SĨ TỬ CẦN LÀM NẾU CHỈ CÓ TỐI ĐA 10 NGUYỆN VỌNG ĐẠI HỌC

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến đối với dự thảo quy chế thi tốt nghiệp THPT năm 2026, trong đó có đề xuất khống chế số lượng nguyện vọng xét tuyển của thí sinh. Theo đó, mỗi thí sinh dự kiến chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng, thay cho cơ chế không giới hạn như các năm trước.

Trước đó, tại Hội nghị Giáo dục đại học năm 2025, Bộ trưởng GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn từng nhận định việc cho phép đăng ký nguyện vọng không giới hạn “chưa chắc đã mang lại nhiều cơ hội” cho thí sinh. Theo Bộ trưởng, việc đăng ký quá nhiều nguyện vọng đôi khi khiến thí sinh rơi vào trạng thái hoang mang, lúng túng, không biết lựa chọn ra sao.
Tránh lãng phí nguồn lực

Trao đổi với Tri Thức - Znews về đề xuất của Bộ GD&ĐT, TS Mai Đức Toàn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh & Truyền thông Đại học Gia Định, bày tỏ sự đồng tình và cho rằng việc khống chế số nguyện vọng là cần thiết nhằm tránh lãng phí nguồn lực và giảm áp lực cho hệ thống tuyển sinh.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đề xuất này có khắc phục được bất cập hay không còn phụ thuộc lớn vào quy chế tuyển sinh cụ thể mà Bộ GD&ĐT ban hành. Quy chế cần tạo điều kiện để thí sinh lựa chọn ngành, trường phù hợp với năng lực, điểm thi tốt nghiệp và sở trường, qua đó hạn chế tình trạng học lại, đổi ngành sau khi đã trúng tuyển.

Chung quan điểm, ThS Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Đại học Công Thương TP.HCM, cho rằng đề xuất giới hạn tối đa 10 nguyện vọng xét tuyển là phù hợp với thực tiễn hiện nay và đủ để thí sinh đưa ra lựa chọn có trách nhiệm.

Ở góc độ quản lý, ThS Phạm Thái Sơn cho rằng việc giảm số lượng nguyện vọng cũng giúp tiết kiệm đáng kể chi phí vận hành hệ thống tuyển sinh, từ lưu trữ dữ liệu, đường truyền đến bảo mật phần mềm. Ông nhấn mạnh rằng chi phí cho hạ tầng công nghệ rất lớn nên giảm được gánh nặng này cũng đồng nghĩa giảm chi phí cho toàn xã hội.

Về phần thí sinh, đại diện Đại học Công thương TP.HCM nhận định việc giới hạn số nguyện vọng sẽ không gây nhiều xáo trộn đối với thí sinh hiện nay. Lý do là phần lớn thí sinh đã sớm xác định trường và ngành học, chỉ khoảng 20% còn băn khoăn trong quá trình tư vấn.

Cũng theo ông Sơn, những thí sinh đã xác định rõ ngành nghề thường chỉ đăng ký khoảng 4-6 nguyện vọng. Ngược lại, việc đăng ký quá nhiều nguyện vọng chủ yếu xuất phát từ tâm lý chưa định hướng rõ ràng, đăng ký “cho có” hoặc để giữ chỗ.

“Giới hạn 10 nguyện vọng là ý kiến chính đáng, giúp thí sinh cân nhắc kỹ hơn thay vì đăng ký tràn lan mà không gắn với trách nhiệm lựa chọn của bản thân”, ông nói với Tri Thức - Znews.
Cần định hướng cho thí sinh

Bàn thêm về những kỳ vọng nếu đề xuất giới hạn nguyện vọng được triển khai, TS Mai Đức Toàn đề xuất thay vì để thí sinh dồn cả 10 nguyện vọng vào một trường, ngành giáo dục cần định hướng các em phân bổ hợp lý, chẳng hạn lựa chọn khoảng ba trường đại học, mỗi trường từ một đến ba nguyện vọng. Cách làm này giúp thí sinh có lựa chọn rõ ràng hơn, tránh rơi vào tình trạng rối loạn như các mùa tuyển sinh trước.

Bên cạnh đó, để bảo đảm công bằng cho nhóm thí sinh có học lực trung bình và đến từ khu vực khó khăn, cần đẩy mạnh phân luồng, hướng nghiệp sớm và khuyến khích học sinh xác định ngành nghề ngay từ đầu.

Đồng thời, các trường đại học nên công khai điểm chuẩn của ít nhất 3 năm gần nhất trên website chính thức để thí sinh có cơ sở so sánh, đánh giá khả năng trúng tuyển theo từng phương thức.

Đối với các trường đại học, đặc biệt là những trường ít được thí sinh quan tâm, TS Mai Đức Toàn cho rằng việc giới hạn số nguyện vọng chắc chắn sẽ tạo áp lực nhất định. Tuy nhiên, điều này phụ thuộc chủ yếu vào công tác tuyển sinh và truyền thông của từng trường.

Nếu trường chủ động tiếp cận học sinh thông qua các kênh trực tiếp tại trường phổ thông hoặc nền tảng trực tuyến, cung cấp đầy đủ thông tin về ngành học, phương thức xét tuyển, cơ hội việc làm, trường vẫn có lợi thế trong thu hút thí sinh.

Chung quan điểm, ThS Phạm Thái Sơn cũng cho rằng những bất cập trong tuyển sinh, nếu có, phần nào đến từ công tác tư vấn chưa đầy đủ, thay vì từ phía thí sinh.

“Hầu hết thông tin đều đã được công khai trên website các trường. Nếu biết cách tìm kiếm và sử dụng công cụ hỗ trợ, thí sinh hoàn toàn có thể chủ động nắm bắt và đưa ra quyết định phù hợp”, ông Sơn nhấn mạnh.

Với nhóm thí sinh có học lực trung bình, ông Sơn khuyến nghị nên lựa chọn những trường phù hợp với năng lực, trong đó các trường đại học ở địa phương là một phương án đáng cân nhắc.

Ông khẳng định nhiều trường đại học ở tỉnh hiện nay không thua kém các trường tại thành phố lớn về đội ngũ giảng viên, chương trình đào tạo hay cơ hội việc làm, trong khi chi phí sinh hoạt thấp hơn đáng kể. Hơn nữa, việc chọn trường cũng cần căn cứ vào điều kiện cá nhân và gia đình.

Cả ThS Phạm Thái Sơn và TS Mai Đức Toàn đều cho rằng giai đoạn tháng 3-4 hàng năm là thời điểm then chốt để học sinh định hướng ngành nghề, trước khi chính thức đăng ký nguyện vọng sau kỳ thi tốt nghiệp THPT. Trường nào làm tốt công tác truyền thông, cung cấp thông tin sớm, rõ ràng và đa dạng lựa chọn sẽ có ưu thế rõ rệt trong mùa tuyển sinh.

“Khi khống chế số nguyện vọng, thí sinh buộc phải suy nghĩ kỹ hơn về định hướng nghề nghiệp. 10 nguyện vọng không phải là ít, mà là con số hợp lý, đủ để các em lựa chọn nhưng cũng giúp tránh lãng phí thời gian, chi phí và giảm tâm lý đăng ký dàn trải”, TS Mai Đức Toàn nhấn mạnh.