ÁP ĐIỂM SÀN 16 CHO XÉT HỌC BẠ, HƠN 1/3 TRƯỜNG ĐH SẼ KHÓ TUYỂN SINH?

Mùa tuyển sinh đại học năm 2025 có tới 84 trường lấy mức điểm chuẩn thấp nhất dưới 16 điểm, chiếm hơn 1/3 số trường đại học trên cả nước, nếu không tính các trường thuộc khối công an, quân đội. 

Tỷ lệ này cho thấy mức điểm chuẩn dưới 16 không phải cá biệt mà đang là mặt bằng tuyển sinh phổ biến của một bộ phận đáng kể các cơ sở đào tạo.

Những trường đại học lấy điểm chuẩn dưới 16 không chỉ có trường tư. Trong số này gồm nhiều trường đại học công lập đa ngành, đặc biệt là nhóm trường giữ vai trò nòng cốt trong đào tạo nhân lực cho địa phương như Trường Đại học Vinh, Trường Đại học Tây Nguyên, Trường Đại học Quảng Bình, Trường Đại học Trà Vinh, Trường Đại học Đồng Tháp, Trường Đại học Kiên Giang, Trường Đại học Bạc Liêu, các phân hiệu địa phương của Đại học Thái Nguyên, Đại học Huế, Đại học Đà Nẵng..., và ngay cả Đại học Quốc gia TPHCM.

Dẫn chứng tại Trường Đại học Bạc Liêu, điểm chuẩn đợt 1 năm 2025 của trường này chỉ có 3 ngành trên 20 điểm, 9 ngành còn lại đều lấy mức 15 điểm. Tương tự là Phân hiệu Kon Tum của Đại học Đà Nẵng, Phân hiệu Quảng Trị của Đại học Huế, Phân hiệu Lào Cai của Đại học Thái Nguyên có nhiều ngành điểm chuẩn 15.

Ngay cả các trường trực thuộc của Đại học Huế và Đại học Đà Nẵng cũng lấy điểm chuẩn 15 ở nhiều ngành khó tuyển sinh, như ngành Hệ thống thông tin của Trường Đại học Sư phạm Huế,  ngành Dinh dưỡng và ngành Y tế công cộng của Trường Đại học Y Dược Huế… 

Một trường hợp khác là Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định, điểm chuẩn cao nhất là 21 và thấp nhất là 15. 

Đáng chú ý, một số đại học lớn ở Hà Nội cũng có những ngành lấy điểm chuẩn thấp. Năm ngoái, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội dù có tới 2 ngành đạt điểm chuẩn tuyệt đối 30/30 nhưng vẫn ghi nhận một ngành lấy 15,06 điểm. Trường Đại học Giao thông vận tải cơ sở TPHCM cũng có 2 ngành lấy dưới 16 điểm là Quản lý đô thị và công trình (15,06) và Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông (15,12). 

Những dữ liệu này cho thấy ngưỡng điểm quanh 15-16 đang là thực tế tuyển sinh của nhiều ngành, nhiều trường, kể cả trong hệ thống công lập lớn.

Số liệu tuyển sinh năm 2025 cho thấy có 773.167 thí sinh trúng tuyển đại học đợt 1 trên tổng số 849.500 thí sinh đăng ký xét tuyển, tương đương khoảng 91%. Tuy nhiên, gần 147.700 thí sinh không nhập học, chiếm hơn 19%, tương đương với 1/5 số thí sinh trúng tuyển. 

Từ thực tế này, việc dự thảo quy chế tuyển sinh mới đặt ngưỡng điểm sàn thi tốt nghiệp THPT lên 16 điểm với những thí sinh xét tuyển bằng học bạ được dự báo sẽ tiếp tục làm thu hẹp nguồn tuyển, đặc biệt đối với các trường đại học vùng, đại học địa phương, các ngành khó tuyển sinh và khối đại học tư thục. Bởi điều đó đồng nghĩa với việc điểm sàn xét tuyển đại học sẽ được đẩy lên cao hơn.

02.
Rào cản kép nếu áp điểm sàn 16 với thí sinh xét học bạ

TS Võ Văn Tuấn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn Lang, nhận định điểm tích cực của quy định là nâng cao chất lượng đầu vào, kiểm soát việc sử dụng phương thức xét tuyển bằng học bạ và gắn kết chặt chẽ hơn giữa học bạ với kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Việc bắt buộc sử dụng điểm trung bình của 6 học kỳ phản ánh đúng mục tiêu đánh giá học tập là cả quá trình, không chỉ kết quả ngắn hạn. Quy định yêu cầu thí sinh xét tuyển học bạ phải đạt ngưỡng tối thiểu về kết quả thi tốt nghiệp THPT là một bước tiến quan trọng, góp phần hạn chế tình trạng tách rời chuẩn đánh giá quốc gia trong tuyển sinh đại học.

Tuy nhiên, việc quy định cứng mức điểm 16/30 đối với tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT cần được xem xét, đánh giá kỹ hơn về cơ sở khoa học đo lường. 

Ông Tuấn phân tích, tại thời điểm ban hành quy định, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT của năm tuyển sinh chưa diễn ra, do đó chưa có dữ liệu phổ điểm thực tế để đối sánh. Việc xác định trước một ngưỡng điểm tuyệt đối có thể mang tính giả định chính sách, chưa dựa đầy đủ trên bằng chứng thực nghiệm của chính kỳ thi đó.

Bên cạnh đó, đề thi tốt nghiệp THPT có sự thay đổi về mức độ khó dễ qua từng năm, dẫn đến phổ điểm và mặt bằng điểm số thay đổi đáng kể. Trong bối cảnh đó, cùng một mức điểm tuyệt đối (16/30) nhưng có thể phản ánh những mức năng lực khác nhau ở các năm khác nhau, làm giảm tính ổn định và công bằng của ngưỡng sàng lọc.

Đồng thời, việc áp dụng một ngưỡng điểm tuyệt đối cố định cho một kỳ thi mang tính chuẩn tương đối sẽ tạo ra mâu thuẫn. Năm đề thi khó thì ngưỡng trở nên quá “siết”, loại bỏ một bộ phận thí sinh có học lực ổn định. Năm đề thi dễ thì ngưỡng trở nên hình thức, không còn nhiều giá trị sàng lọc. 

Để vừa giữ được mục tiêu nâng cao chất lượng đầu vào, vừa bảo đảm tính khoa học, công bằng và ổn định qua các năm, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn Lang đề xuất xem xét thay thế hoặc điều chỉnh ngưỡng điểm tuyệt đối bằng các cách tiếp cận linh hoạt hơn dựa trên dữ liệu phổ điểm của từng năm. Khi đó ngưỡng điểm tự điều chỉnh theo độ khó đề thi, phản ánh đúng vị trí tương đối của thí sinh trong mặt bằng chung.

 

TS Nguyễn Quốc Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ TPHCM (HUTECH), cũng có nhận định tương tự. 

“Việc ấn định mức 16 điểm trong bối cảnh chưa có phổ điểm thi tốt nghiệp là không phù hợp về mặt kỹ thuật”, ông Quốc Anh đánh giá.

Theo ông, quy định yêu cầu thí sinh xét tuyển bằng học bạ phải đạt tối thiểu 16 điểm thi tốt nghiệp THPT nhằm kiểm soát chuẩn đầu vào là cần thiết về nguyên tắc. Tuy nhiên, mức ngưỡng này hiện cao hơn mặt bằng điểm sàn xét tuyển đại học nhiều năm trước, vốn phổ biến trong khoảng 13-15 điểm.

Điều này có thể khiến nhiều thí sinh có học bạ tốt, quá trình học tập ổn định nhưng kết quả kỳ thi tốt nghiệp không đạt phong độ bị mất cơ hội xét tuyển bằng học bạ, dù năng lực học tập thực tế đáp ứng yêu cầu.

Đáng lưu ý, khi 16 điểm đã được đặt làm ngưỡng sàn điều kiện, thì điểm trúng tuyển theo phương thức xét điểm thi THPT chắc chắn phải cao hơn mức này, tạo ra rào cản kép đối với thí sinh muốn vào đại học: vừa phải vượt ngưỡng tối thiểu, vừa phải cạnh tranh ở mức điểm trúng tuyển cao hơn.

Do đó, ông Quốc Anh cho rằng việc áp dụng ngưỡng linh hoạt theo phổ điểm từng năm sẽ hợp lý hơn, vừa đảm bảo kiểm soát chất lượng, vừa không làm mất đi cơ hội học tập chính đáng của thí sinh.

“Một ngưỡng đầu vào hợp lý cần được xác lập trên cơ sở phân tích phân bố phổ điểm từng năm, nhằm phản ánh đúng mặt bằng năng lực thí sinh", TS Nguyễn Quốc Anh nói.

ThS Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công Thương TPHCM, cũng cho rằng mục tiêu của dự thảo quy định là tích cực nhưng việc ấn định một mức điểm “cứng” là chưa hợp lý. 

Theo ông, mức điểm này nên linh hoạt theo từng năm, bởi độ khó của đề thi tốt nghiệp THPT có thể thay đổi. Việc này nên để sau khi tốt nghiệp THPT xong rồi mới quyết định.

Một chuyên gia về tuyển sinh phân tích thêm, việc siết điều kiện điểm thi tốt nghiệp ở mức cố định đối với phương thức xét tuyển học bạ khó có khả năng giải quyết bài toán thí sinh trúng tuyển nhưng không nhập học. 

Thực tế cho thấy, nhóm thí sinh bỏ nhập học phần lớn không xuất phát từ việc đầu vào thấp, mà từ những lựa chọn khác như du học, chờ xét bổ sung, hoặc trúng tuyển vào ngành, trường không đúng nguyện vọng. 

Trong khi đó, quy định điểm sàn 16/30 lại trực tiếp loại bỏ một nhóm thí sinh có nhu cầu học thật. 

“Đặt thêm điều kiện để đảm bảo chất lượng thí sinh xét tuyển bằng học bạ là cần thiết, nhưng quy định cứng về điểm thi có thể không chạm đúng nhóm cần sàng lọc mà lại thu hẹp cơ hội của những thí sinh có nhu cầu học thật, đặc biệt ở các trường đại học vùng, địa phương và các ngành vốn đã khó tuyển sinh - nơi mỗi nguồn tuyển đều mang ý nghĩa sống còn đối với hoạt động đào tạo và cung ứng nhân lực cho xã hội”, vị chuyên gia nêu quan điểm.